บทที่  3

นักเทคโนโลยีการศึกษา

          เมื่อเทคโนโลยีการศึกษาเข้ามามีบทบาทต่อการศึกษาอย่างต่อเนื่องทั้งในปัจจุบันและอนาคตอีกทั้งวิทยาการต่างๆก็รุดหน้าไปอย่างรวดเร็วจึงทำให้ผู้ที่มีความรู้และเก่ง

เฉพาะด้านมีเพิ่มขึ้น ส่วนผู้ที่มีความรู้กว้างแบบครอบจักรวาลแต่ไม่เก่งในด้านใดด้านหนึ่งและก็จะลดลงไปเรื่อย ๆ เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงกล่าวได้ว่า              

          นักเทคโนโลยีการศึกษามีบทบาทอย่างมากในการนำเทคโนโลยีการศึกษาไปใช้โดยตรงหรือโดยอ้อมคือเป็นผู้สนับสนุนให้ผู้อื่นใช้ได้อย่างเหมาะสมถูกต้องและเกิด

ประสิทธิผล นักเทคโนโลยีการศึกษาที่จะไปประจำตามวิทยาลัยช่างอุตสาหกรรมนั้นแต่ละคนทำหน้าที่แตกต่างกันเช่นเป็นหัวหน้าศูนย์โสตทัศนศึกษาบ้างเป็นช่างเทคนิคบ้าง และบางคนเป็นทุกอย่างเป็นทั้งหัวหน้า ช่างเทคนิค จนถึงเสมียนในคนเดียวกัน ที่เป็นเช่นนี้เพราะการขยายตัวในการรับบุคลากรด้านนี้ข้ากร่าด้านอื่น ๆ ผู้มีวิจัยจึงแยกบทบาทของนักเทคโนโลยีการศึกษาไว้ 2 ฐานะคือ

- บทบาทของนักเทคโนโลยีการศึกษาในฐานะนักวางแผนผลิตสื่อการใช้

- บทบาทของนักเทคโนโลยีการศึกษาในฐานะบุคลากรประจำศูนย์โสตทัศนศึกษา

มีนักเทคโนโลยีการศึกษาและนักการศึกษาหลายท่านกล่าวถึงบทบาทของนักเทคโนโลยีการศึกษาในฐานะนักวางแผนผลิตสื่อการใช้ดังนี้

          เดล (Dale 1946 :485 – 486) กล่าวถึงบทบาทงานบริหารของนักเทคโนโลยีการศึกษาที่ทำหน้าที่เป็นนักวางแผนผลิตสื่อการใช้ว่า

1. ศึกษาการขยายตัวของงานบริการ โดยวิเคราะห์ความต้องการต่าง ๆ ของผู้ใช้และประเมินผล

2. ทำรายงานการคาดการณ์ต่าง ๆ เสนอต่างต่อหัวหน้างานที่สูงขึ้นไป

3. จัดทำคู่มือการนิเทศ แคตตาล็อค และวิธีการใช้โสตทัศนูปกรณ์ต่าง ๆ กับบทเรียน

4. จัดวางกฎ ระเบียบ ในการยืม รับคืน แจกจ่ายหมุนเวียนโสตทัศนูปกรณ์ต่าง ๆ

5. จัดเตรียมการจัดนิทรรศการ

6. เสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างศูนย์โสตทัศนูปกรณ์กับชุมชน เช่น พิพิธภัณฑ์ ห้องแสดงงานทางศิลป์ โรงงานอุตสาหกรรม เป็นต้น

7. เสนอข่าวสารใหม่ ๆ แก่คณาจารย์ เช่น วัสดุใหม่ ๆ เครื่องมือใหม่ ๆ และเทคโนโลยีใหม่ ๆ ในวงการศึกษา

          โรว์ (Rowe. 109 – 111) กล่าวถึงบทบาทของนักเทคโนโลยีการศึกษาซึ่งทำหน้าที่เป็นผู้บริหารศูนย์โสตทัศนศึกษาว่า

1.ในการวางแผนการจัดตั้งศูนย์โสตทัศนูปกรณ์ผู้บริหารควรคำนึงถึงการสร้างบรรยากาศของการเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นแก่ครูพนักงานและต้องเสนอความคิดให้คณะกรรมการทางการศึกษา

2.ในส่วนตัวของผู้บริหารเองจะต้องคำนึงถึงบุคลิกภาพทัศนคติเทคนิคแห่งการสร้างมนุษยสัมพันธ์เพราะคุณสมบัติเหล่านี้อาจขวางกั้นความเข้าใจอันดีจนความล้มเหลวได้ และขณะเดียวกันก็อาจนำไปสู่ความสำเร็จเช่นกัน

3.ความสามารถด้านผู้นำผู้บริหารต้องทรายและแสดงบทบาทของตนเองโดยประสานงานกับฝ่ายอาจารย์ใหญ่และฝ่ายบริหารการศึกษาทั้งยังต้องร่วมร่วมดำเนินงานกับคณะบุคคลภายในศูนย์ด้วยเป็นอย่างดี และมีความรับผิดชอบในด้านการเงิน และขยายกิจการของศูนย์ให้มีเสถียรภาพยิ่งขึ้น

4.ความสำเร็จประการหนึ่งของผู้บริหารศูนย์โสตทัศนูปกรณ์คือความสามารถเชื่อมโยงความคิดจากครูเพราะบรรยากาศเช่นนี้ย่อมเกิดขึ้นยากดังนั้นจำเป็นต้องหาวิธีการที่จะชักจูงบุคคลเหล่านี้ให้มาร่วมกิจกรรมด้วยกัน

5. เมื่อมีการประชุม ในการเสนอความคิดเห็นบางครั้ง หรือบางกรณีผู้บริหารอาจต้องปฏิเสธข้อเสนอเหล่านั้น โดยต้องมีความระมัดระวังไม่ให้ผู้ที่ถูกปฏิเสธเกิดความรู้สึกว่าข้อเสนอของเขาจะไม่ได้รับความสนใจอีกในครั้งต่อๆไปและผู้บริหารต้องให้เหตุผลในการปฏิเสธข้อเสนอนั้น

6.ผู้บริหารต้องมีความสามารถในการตัดสินใจและสามารถพิจารณาเกี่ยวกับข้อเสนอแนะนำใหม่ๆการรู้จักชักจูงบุคคลในคณะให้รู้สึกว่าตนเป็นบุคคลที่สำคัญในแผนงานนั้น ย่อมจะเป็นการกระตุ้นให้เขาสนใจและกล้าเสนอแนวความคิดเห็น

7.สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งคือเวลาผู้บริหารจะต้องรู้จักผ่อนผันหรือรวบรัดเวลาในการเสนอความคิดเห็นไม่ให้เกิดความเบื่อหน่ายหรือเร็วเกินไปจนจับใจความอะไรไม่ได้

8.เมื่อใดที่ต้องการเปลี่ยนวิธีการใหม่หรือกระทำสิ่งหนึ่งสิ่งใดผู้บริหารศูนย์ต้องขจัดความกังวลใจของผู้ปฏิบัติที่ยังเคยชินต่อแบบเก่าของเขาโดยไม่บังคับหรือกำหนดให้กระทำทันทีการเปลี่ยนแปลงต้องดำเนินเป็นขั้น ๆ ไป

9. ในด้านการเงิน ผู้บริหารที่ดีย่อมต้องไม่คำนึงถึงแต่เฉพาะงบประมาณจากรัฐเพียงอย่างเดียวต้องรู้จักวิธีการที่จะหาทางเพิ่มรายรับในหนทางอื่นๆด้วย และบุคลากรอื่นๆย่อมต้องมีส่วนรับรู้เกี่ยวกับรายจ่ายทุกๆครั้งและต้องมีการออกเสียงลงมติว่าสมควรจะใช้จ่ายเรื่องใดก่อนหลังรวมทั้งพิจารณาความจำเป็นในการใช้จ่ายมากน้อยเพียงใดด้วย

มีนักเทคโนโลยีการศึกษาและนักการศึกษาหลายท่าน กล่าวถึงบทบาทของนักเทคโนโลยีการศึกษาในฐานะบุคลากรประจำศูนย์โสตทัศนศึกษาดังนี้

          ชัยยงค์(2523:40)กล่าวว่าบทบาทของนักเทคโนโลยีการศึกษาจะอยู่ที่การช่วยกำหนดระบบการวางแผนการผลิตและการใช้สื่อการสอนและพิจารณาคุณภาพของ

ความรู้เนื้อหาและประสบการณ์ที่จะถ่ายทอดไปให้แก่ผู้เรียน เพื่อที่จะให้ผู้เรียนรับความรู้ (เปลี่ยนพฤติกรรม) ได้มากที่สุด

          สันต์ (2524 : 35 ) กล่าวว่า นักเทคโนโลยีการศึกษาจะต้องเป็นผู้ที่สามารถในการประยุกต์และวิเคราะห์สื่อต่าง ๆ  เพื่อใช้ให้เหมาะสมกับเนื้อหาและหลักสูตรมีความสามารถในการออกแบบการใช้การผลิตตลอดจนการให้คำแนะนำการใช้สื่อกับผู้อื่นได้นักเทคโนโลยีต้องรู้บทบาทของตนเองว่าไม่ใช่เป็น Technician แต่เป็นผู้วางแผน วางระบบในการทำงาน เมื่อจะวางแผน วางระบบในด้านใดก็ควรมีความรู้ทางด้านนั้น ๆ เป็นพื้นฐานด้วย

          นภาภรณ์ (2524 : 63 ) กล่าวถึงบทบาทของนักเทคโนโลยีประจำกลุ่มผลิตชุดวิชามีดังนี้

1. ต้องสามารถให้ความเห็น และข้อเสนอและในการพิจารณาเนื้อหาสาระของชุดวิชาได้

2.สามารถจัดระบบสื่อการสอนและหารูปแบบที่ดีในการผลิตสื่อการสอนทุกประเภทและนำเสนอต่อประธานกลุ่มผลิตชุดวิชาถ้าหากว่ากลุ่มผลิตชุดวิชาไม่เห็นด้วย ก็ต้องนำกลับมาแก้ไขใหม่

3.ออกแบบสื่อการสอนโดยรับแนวความคิดจากคณะกรรมการผลิตชุดวิชามาเสนอกับฝ่ายเทคโนโลยีซึ่งนักเทคโนโลยีจะกำหนดรูปแบบของการดำเนินงานที่เด่นชัดว่า มีขั้นตอนอย่างไร

4. รายงานความก้าวหน้าในการผลิตสื่อ

5. ชี้แจงให้คณะกรรมการกลุ่มผลิตชุดวิชาเห็นความสำคัญและความจำเป็นในการใช้สื่อบางประเภท

6. ชี้แจงหลักการของมหาวิทยาลัยในส่วนที่เกี่ยวกับการใช้สื่อเมื่อมีผู้สงสัยหรือโต้แย้ง

          มศว. สงขลา (2527 : 158 ) ได้สรุปบทบาทของนักเทคโนโลยีการศึกษา จากการสัมมนาผู้บริหารดังนี้

1. ควรเป็นผู้นำทางความคิดเกี่ยวกับการนำเทคโนโลยีทางการศึกษาและนวัตกรรมทางการศึกษามาใช้ในโรงเรียนและชุมชน

2. ควรเป็นผู้มีมนุษยสัมพันธ์ดี และเป็นผู้มีจิตใจพร้อมที่จะเป็นผู้ให้การบริการ

ภายในศูนย์หรือแผนกโสตทัศนศึกษาทั่วไป จะมีทั้งการให้บริการยืมสื่อ ให้คำแนะนำปรึกษาและผลิตสื่อต่าง ๆ ดังนั้น เมื่อให้งานของศูนย์หรือแผนกก้าวหน้าและพร้อมที่จะให้บริการจึงต้องกำหนดหน้าที่ของบุคลากรของศูนย์หรือแผนกโสตทัศนศึกษานั้น เพราะงานจะไม่ซ้ำซ้อนและก้าวก่ายกัน ผู้วิจัยแบ่งหน้าที่ของนักเทคโนโลยีการศึกษาไว้ 3 ฐานะ คือ

- หน้าที่ของนักเทคโนโลยีทางการศึกษาในฐานะนักวางแผนผลิตสื่อการใช้

- หน้าที่ของนักเทคโนโลยีการศึกษาในฐานะหัวหน้าศูนย์โสตทัศนศึกษา

- หน้าที่ของนักเทคโนโลยีการศึกษาในฐานะบุคลากรประจำศูนย์โสตทัศนศึกษา

หน้าที่ของนักเทคโนโลยีทางการศึกษา ในฐานะนักวางแผนผลิตสื่อการใช้

นำหลักสูตรมาวิเคราะห์ให้ครอบคลุมจุดประสงค์ในการเรียนการสอนในฐานะนักวางแผนผลิตสื่อการใช้นำหลักสูตรมาวิเคราะห์ให้ครอบคลุมประสงค์ในการเรียนการสอน โดยคำนึงถึงเนื้อหาที่ยุ่งยาก ซับซ้อนสิ้นเปลืองวัสดุ หรืออันตรายมาจัดทำรูปแบบสื่อที่ใช้ในกิจกรรมการเรียนการสอนให้ตรงตามวัตถุประสงค์

มีนักเทคโนโลยีการศึกษาและนักการศึกษาหลายท่าน กล่าวถึงหน้าที่ของนักเทคโนโลยีการศึกษาในฐานะหัวหน้าศูนย์โสตทัศนศึกษา ดังนี้

          อีริคสัน (Erickson,1959 : 8 ) กล่าวว่า นักเทคโนโลยีการศึกษาที่เป็นหัวหน้าศูนย์โสตทัศนศึกษานอกจากมีหน้าที่ด้านบริหารแล้วต้องมีหน้าที่ด้านอื่น ๆ อีกเช่น

1. ให้คำแนะนำ กำหนดนโยบายการบริหารงาน

2. วางโครงการระยะยาวเกี่ยวกับการจัดหาเครื่องมือและวัสดุโสตทัศนะให้แก่ศูนย์เพื่อนำมาใช้ให้เป็นประโยชน์ต่อการเรียนการสอน

3. วางมาตรการในการใช้โสตทัศนูปกรณ์

4. ดำเนินการอบรมครูประจำการ เป็นที่ปรึกษาแก่อาจารย์ผู้สอน และสนใจหรือจัดอบรมให้มีทักษะในการใช้โสตทัศนูปกรณ์

5. เตรียมประชุมปรึกษาเกี่ยวกับโสตทัศนศึกษาร่วมกันศึกษานิเทศก์ อาจารย์ใหญ่และคณะกรรมการต่าง ๆ

6. จัดทำงบประมาณและจัดหาเงินทุน

7. จัดสิ่งอำนวยความสะดวกภายในอาคาร

8. วางมาตรการหรือกรรมวิธีในการเลือกซื้อโสตทัศนูปกรณ์

9. จัดหาบุคลากรของศูนย์โสตทัศนูปกรณ์

10. กำหนดเนื้อที่ภายในศูนย์โสตทัศนูปกรณ์

          บุญเหลือ (2522 : 4 –7 ) กล่าวถึงหน้าที่และความรับผิดชอบของนักเทคโนโลยีการศึกษาที่เป็นหัวหน้าศูนย์โสตทัศนศึกษาว่า

1.เกี่ยวกับการบริหารทั่วไปทำหน้าที่เป็นผู้นำในด้านการบริหารทั่วไปของศูนย์โสตทัศนศึกษาแนะนำฝึกผู้ช่วยงานให้ความร่วมมือกับผู้ประสานงานทั้งหลาย ดำเนินงานด้านบริหารให้มีประสิทธิภาพเตรียมและจัดทำเอกสารงบประมาณของศูนย์โสตทัศนศึกษาทำแบบฟอร์มมาตรฐานการประเมินค่าเพื่อจะได้ทราบความต้องการและผลที่ได้ของโครงการ

2. เกี่ยวกับการฝึกในด้านการบริการ หัวหน้าศูนย์โสตทัศนศึกษา ควรสนับสนุนในเรื่องการใช้วัสดุอย่างได้ผลจริงจัง เช่น  ดำเนินการเกี่ยวกับห้องปฏิบัติการพัฒนากิจการของศูนย์โสตทัศนวัสดุอุปกรณ์ให้เจริญก้าวหน้าส่งเสริมให้ผู้สอนมีโอกาสเข้ารับการศึกษาในหลักสูตรโสตทัศนศึกษา หรืออาจจัดทำเป็นหลักสูตรระยะสั้น ๆ หรือได้ปฏิบัติงาน

3.เกี่ยวกับการใช้วัสดุมีการจัดเตรียมโสตทัศนวัสดุที่จำเป็นในการใช้ให้พบเพียงด้วยกันทำงานร่วมกับผู้สอนผู้ประสานงานและหัวหน้าภาคหลักสูตรในปัญหาที่เกี่ยวกับการใช้โสตทัศนวัสดุจัดให้มีการสาธิตเกี่ยวกับเทคนิคที่ดีในการใช้วัสดุ เตรียมการประชุมหรือปรึกษาหารือร่วมกับผู้สอน ในเรื่องการใช้โสตทัศนวัสดุให้มีประสิทธิภาพ

4.เกี่ยวกับการกระจายงานจัดให้มีการวัดผลการเลือกการจัดซื้อวัสดุและเครื่องมือใหม่ๆจัดทำคู่มือการเลือกบรรณานุกรมรวบรวมแค็ตตาล็อคและรายละเอียดอื่นๆ เกี่ยวกับการใช้โสตทัศนวัสดุต่าง ๆ จัดที่เก็บและซ่อมแซม ร่วมมือกับแหล่งชุมชนและผู้แทนจากที่อื่น ในการขยายงานและการใช้โสตทัศนวัสดุ

5. เกี่ยวกับการผลิตโสตทัศนวัสดุ ให้คำปรึกษาในเรื่องการผลิตวัสดุ รวมทั้งการจัดรายการวิทยุและโทรทัศน์ มีความสามารถในการเขียนสคริป ถ่ายและตัดต่อหนัง และใช้ทักษะนี้สอนผู้ที่มีความสนใจได้ จัดเตรียมหนังสือคู่มือเพื่อให้ข้อสนเทศเกี่ยวกับแหล่งผลิตวัสดุของชุมชน

6.เกี่ยวกับอาคารและแบบแปลนหัวหน้าศูนย์โสตทัศนศึกษาจะต้องมีความรู้เกี่ยวกับการออกแบบโครงสร้างของอาคารเป็นอย่างดีเพียงพอจะควบคุมการก่อสร้างได้

7.เกี่ยวกับความสัมพันธ์กับชุมชนดำเนินการเลือกและซื้อวัสดุอุปกรณ์ให้ได้ประโยชน์ต่อชุมชนด้วยผลิตโปรแกรมต่างๆเช่นภาพโปสเตอร์แผนภูมิฟิล์มสตริป ฟิล์มโปรแกรมวิทยุและโทรทัศน์ให้สอดคล้องกับปัญหาของโรงเรียนต่อชุมชนสร้างความสัมพันธ์ระหว่างศูนย์โสตทัศนวัสดุอุปกรณ์โรงเรียนกับแหล่งโสตทัศนวัสดุอื่น

มีนักเทคโนโลยีการศึกษากล่าวถึงหน้าที่ของนักเทคโนโลยีการศึกษาในฐานะบุคลากรประจำศูนย์โสตทัศนศึกษาดังนี้

          บุญเลิศ (2524 : 69 ) ได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับหน้าที่ของนักเทคโนโลยีการศึกษา ดังนี้

1. แนะนำและวางแผนการใช้วัสดุ อุปกรณ์ทางโสตทัศนูปกรณ์ให้วิทยากรเพื่อเพิ่มพูนประสิทธิภาพของการสอน

2. มอบหมายและกำกับดูแลงานจัดทำโสตทัศนูปกรณ์เพื่อใช้ในการศึกษา

3. วางระบบและแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการเก็บรักษาและปรับปรุง วัสดุอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้

          มศว. สงขลา (2527 : 157 ) ได้สรุปหน้าที่ของนักเทคโนโลยีการศึกษาจากการสัมมนาผู้บริหารดังนี้

1. มีหน้าที่ในด้านบริการ

1.1 ด้านบริการการใช้เครื่องมือ เช่น บริการฉายภาพยนตร์ ฉายสไลด์ ถ่าย VIDEO บริการเครื่องขยายเสียง เป็นต้น

1.2 บริการด้านการผลิตสื่อการสอน และการเลือกซื้อวัสดุอุปกรณ์

1.3 บริการด้านการบำรุงรักษา ซ่อมแซม เครื่องมือต่าง ๆ

1.4 หน้าที่จัดฝึกอบรมให้ความรู้ในด้านต่าง ๆ

1.5 ให้บริการในด้านความรู้ความชำนาญเฉพาะอย่าง เช่น วิธีการผลิตสื่อการสอนชนิดต่าง ๆ ฯลฯ

2. มีหน้าที่ทางด้านการใช้วิธีเป็นระบบเช่น การแก้ปัญหาทางด้านการเรียนการสอนเป็นศูนย์กลางในการแก้ปัญหา ให้คำปรึกษาแก่ครูทั่ว ๆ ไป ฯลฯ

3. มีหน้าที่ด้านการประชาสัมพันธ์ รณรงค์ให้ครูเห็นความสำคัญของการใช้สื่อการสอนและประชาสัมพันธ์ด้านอื่น ๆ

นักการศึกษาหลายท่านได้แสดงความคิดเห็นและกล่าวถึงคุณลักษณะหรือคุณสมบัติที่ดีและเป็นประโยชน์ในการปฏิบัติงานในหน้าที่ความรับผิดชอบของบุคลากรทางเทคโนโลยีการศึกษา ซึ่งพอจะแยกได้ 3 ฐานะ คือ

- ในฐานะนักวางแผนรูปแบบการผลิต

- ในฐานะหัวหน้าประจำศูนย์โสตทัศนศึกษา

- ในฐานะบุคลากรประจำศูนย์โสตทัศนศึกษา

การวางแผนการผลิตชนิดของสื่อที่ใช้ให้สอดคล้องกันกับเนื้อหาของหลักสูตรและสามารถนำสื่อนั้นไปใช้ได้จริงตามจุดประสงค์ที่กำหนดไว้

นักการศึกษาหลายท่านได้แสดงความคิดเห็นไว้ดังนี้

          ดี คีฟเฟอร์ (De Kieffer 1950 : 15 ) กำหนดคุณลักษณะหัวหน้าศูนย์โสตทัศนศึกษาไว้ดังนี้

1. ด้านการศึกษา (Educational)

1.1. มีความรู้พื้นฐานในวิชาใดวิชาหนึ่งเป็นอย่างดี

1.2. ควรได้รับปริญญาโททางการศึกษา และเคยเรียนเกี่ยวกับวิชา หลักสูตร จิตวิทยาการศึกษา และการบริหาร

1.3. มีความรู้ความชำนาญทางด้านการใช้โสตทัศนวัสดุทุกประเภท รวมทั้งทฤษฎีสื่อ ความหมาย งานติดต่อ การพูด งานหนังสือพิมพ์ งานธุรการ สังคมวิทยา และมนุษยวิทยา

2. ด้านวิชาชีพ (Professional)

2.1. มีความรู้พื้นฐานทางด้านการสอนทั้งประถม มัธยม และควรมีความรู้ทางการสอนระดับวิทยาลัยด้วย

2.2 มีประสบการณ์ทางด้านบริหาร

2.3 มีประสบการณ์ในด้านการจัด และการใช้เครื่องมือต่าง ๆ

3. คุณลักษณะส่วนตัว

3.1 มีความสามารถทำงานกับคนอื่นได้

3.2 มีความปรารถนาจะช่วยผู้อื่นอยู่เสมอ

3.3 มีความสามารถจัดและเตรียมแผนงาน

3.4 มีสุขภาพสมบูรณ์ จิตใจดี

3.5 มีความสามารถในการเขียนได้อย่างแจ่มแจ้ง ชัดเจน และถูกต้อง

          นภาภรณ์ (2524 : 63 ) ได้กล่าวถึงคุณลักษณะของนักเทคโนโลยีการศึกษาประจำศูนย์วิทยุโทรทัศน์ ดังนี้

1.รู้natureและfunctionของสื่อวิทยุโทรทัศน์จุดมุ่งหมายหลักของการใช้สื่อประเภทนี้คือต้องทำให้คนทุกระดับชั้นเข้าใจได้ดังนั้นคนที่จะทำรายการเป็นจะต้องทราบรูปแบบของรายการรู้จักการจัดรูปแบบของรายการให้เหมาะสมกับเนื้อหา เพื่อให้ผู้เรียนจำตรึงอยู่ในความทรงจำ

2. การมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับสิ่งที่จะผลิตออกมาเป็นรายการ เช่น การทำรายการโทรทัศน์ ควรมีความรู้เกี่ยวกับบทโทรทัศน์อย่างกว้าง ๆ และสามารถที่จะประยุกต์ให้เข้ากับรูปแบบรายการของผู้อื่นได้

          บุญเหลือ (2522 : 3 - 4 ) กล่าวถึงคุณลักษณะของหัวหน้าศูนย์โสตทัศนศึกษาดังนี้

1.ด้านการศึกษาได้รับปริญญาทางวิชาการโสตทัศนศึกษาโดยเฉพาะมีความรู้เกี่ยวกับหลักสูตรและการบริหารงานมีความรู้ความชำนาญในการใช้โสตทัศนวัสดุอุปกรณ์ทุกประเภทและมีทักษะทางเครื่องยนต์ รวมทั้งงานธุรการและการบริการ

2.ด้านวิชาชีพมีประสบการณ์ทางด้านการบริหารงานดีพอสมควรเป็นนักบริหารที่มีความสามารถมีความรับผิดชอบต่องานในหน้าที่สามารถให้คำปรึกษากับครู ครูใหญ่ และผู้ร่วมงานอื่น ๆ มีประสบการณ์ในด้านการผลิต การใช้เครื่องมือต่าง ๆการเตรียมแผนงานและช่วยเหลือครูในการเตรียมวัสดุอุปกรณ์การสอน

3. ด้านส่วนตัว มีความสนใจในวิชาโสตทัศนศึกษาอย่างแท้จริง มีมนุษยสัมพันธ์สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้

0

นักการศึกษาหลายท่านได้แสดงความคิดเห็นไว้ดังนี้

          วิจิตร (2524 : 25 ) ได้กล่าวถึงคุณลักษณะของนักเทคโนโลยีการศึกษาว่า ควรมีความเข้าใจในเรื่องสื่อ สามารถนำมาประยุกต์ให้เข้ากับระบบการศึกษา มีประสบการณ์และมีความรู้ภาคปฏิบัติ เพราะต้องทำงานร่วมกับพวก

          ชอุ่ม(2524:42)ได้คาดหวังไว้ว่านักเทคโนโลยีการศึกษาต้องรู้ทั้งStudyและApplyซึ่งทั้งสองอย่างต้องพึ่งพากันเช่นในวิชาภาพยนตร์ส่วนหนึ่งที่เรียน messageอีกส่วนหนึ่งก็ต้องเอาmessageมาทำด้วยเพื่อใช้เป็นสื่อและกลวิธีอย่างไรที่จะทำให้มันมีประสิทธิภาพมาทำประโยชน์ในด้านการเรียนการสอน ซึ่งเป็นไตรสรณะคือmessage,design,developmentอีกสิ่งหนึ่งคือproductionและสุดท้ายคือPresentationทำอย่างไรจึงจะให้เด็กรู้เรื่องสนใจ ใช้สื่ออย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด

          บุญเลิศ (2524 : 67 ) กล่าวถึงหน่วยงานที่ต้องการ และคุณลักษณะของนักเทคโนโลยีการศึกษาดังนี้

หน่วยงานที่ต้องการนักเทคโนโลยีการศึกษามีทั้งหน่วยงานของรัฐบาล รัฐวิสาหกิจและเอกชน ซึ่งทั้ง 3 หน่วยงานมีลักษณะของงานดังนี้ คือ

1. การจัดการศึกษา ซึ่งหน่วยงานและสถาบันการศึกษาจะทราบว่าจะต้องใช้นักเทคโนโลยีจำนวนเท่าใด เมื่อใด

2.การจัดการฝึกอบรมเรียกนักเทคโนโลยีในรูปแบบนี้ว่านักเทคโนโลยีทางการฝึกอบรมโดยการฝึกอบรมจะนำแนวคิดของการใช้สื่อการเรียนการสอนมาใช้ในการฝึกอบรมเพื่อพัฒนาหน่วยงาน

3. การเผยแพร่ เป็นการประชาสัมพันธ์ให้รู้จักหน่วยงาน และนโยบายของหน่วยงาน

4. การประชาสัมพันธ์ นักเทคโนโลยีจะต้องมีความสามารถในการนำสื่อมาใช้เพื่อให้การประชาสัมพันธ์บรรลุเป้าหมาย

5. การโฆษณา เหมือนกับการประชาสัมพันธ์

          วนิดา (2524 : 70 –72) ให้ความเห็นเกี่ยวกับคุณลักษณะของนักเทคโนโลยีการศึกษาว่า

1. รู้รอบรู้จริง ซึ่งนอกจากสามารถสั่งงานได้ ยังต้องสามารถลงมือปฏิบัติได้ด้วยตนเอง

2. เป็นคนที่ทันสมัย ทันต่อความก้าวหน้าของวิทยาการใหม่ และในขณะเดียวกันก็ต้องทราบเนื้อหาวิชาอื่น และรู้จักการนำไปใช้

3. รู้จักแก้ปัญหา จะต้องพบปัญหาเกี่ยวกับการเสนอสื่อ ซึ่งจะมีผู้ไม่เห็นด้วยเหมือน ๆ กันทุกหน่วยงาน

4. มีความคิดสร้างสรรค์ ต้องเป็นผู้ที่อธิบายให้กับผู้ที่ไม่เห็นด้วยได้ ต้องรู้จักที่จะคิดอะไรได้เรื่อย ๆ

5. เป็นคนที่ยึดหยุ่น ต้องปรับความรู้ให้เข้ากับสถานการณ์ที่ออกไปทำงานมิฉะนั้น จะทำให้เกิดความล้มเหลว เวลาที่เรียนอยู่จะเรียนรู้พื้นฐานสิ่งใหม่ๆ เข้ากับสภาพที่เป็นจริงจะต้องปรับให้เข้ากับสถานการณ์ต้องรู้จักดัดแปลงถ้านักเทคโนโลยีทางการศึกษามีความสามารถดังกล่าวมาแล้วการทำงานจะประสบกับความสำเร็จ

6. ควรมีความรู้ด้านจิตวิทยา การวิจัยเพราะในฐานะที่ต้องทำงานเกี่ยวกับข้องกับการศึกษาความรู้ทางด้านเทคโนโลยีทางการศึกษาอย่างเดียวไม่เพียงพอ ต้องรู้หลักการศึกษาด้วยและควรประกอบไปด้วยความรู้ 3 ส่วน คือ

6.1 ความรู้ทางด้านเทคโนโลยีทางการศึกษา

6.2 ความรู้ด้านการศึกษา

6.3 ความรู้ในเนื้อหาวิชาที่เราจะผลิต หรือการผลิตสื่อประกอบ

          เปรื่อง (2518 : 109 ) กล่าวว่า ผู้ที่จะเป็นนักเทคโนโลยีทางการศึกษาไม่ว่าจะเป็นใครควรมีคุณสมบัติดังนี้

1. มีจิตใจกว้าง และยอมรับความเปลี่ยนแปลงในงานที่ดำเนินอยู่เพื่อความเจริญขึ้นของงาน

2. มีจิตใจแสวงหาเส้นพรหมแดนใหม่ และวิธีการที่มีประสิทธิภาพของงานที่ทำอยู่เสมอ

3. มีจิตใจเป็นนักวิทยาศาสตร์และใช้วิธีวิทยาศาสตร์หรือการวิเคราะห์ระบบในการทำงาน

4. มีความรอบรู้เรื่องสื่อการศึกษา และเทคนิคต่าง ๆ เป็นอย่างดี

          ทองหล่อ (2524 : 78 ) กล่าวถึงคุณลักษณะของนักเทคโนโลยีที่พึ&#